‘Karz-ı Hasen’ nedir? ‘Karz-ı Hasen’in toplumsal faydaları nelerdir?

İslam dini geniş bir anlam ve mana yüklü kavramlara sahiptir. Bu kavramlardan biri de “Karz-ı hasen”dir.
Kelime manası ‘Güzel borç’ verme anlamına gelen ‘Karz-ı hasen’ İslam dininde kişinin herhangi bir çıkar gözetmeden, karşılığını sadece Allah’tan bekleyerek verdiği borçtur.
Kelime manası olarak “güzel borç” anlamına gelen ve Kur’ani bir terim olan “karz-ı hasen”, kişinin herhangi bir çıkar gözetmeden, karşılığını sadece Allah’tan bekleyerek verdiği borçtur.
“Kim Allah’a güzel bir borç verirse Allah da bunu kat kat fazlasıyla öder. Daraltan da genişleten de Allah’tır ve O’na döndürüleceksiniz.” (Bakara: 245)
İnfak, sadaka, karz-ı hasen Kur’ân-ı Kerîm’in müminleri teşvik ettiği üç yardım ve dayanışma şeklidir. İnfak öncelikle akrabaya ve bazen ihtiyaç gözetilmeden yapılır, sadaka yahut tasadduk daha ziyade muhtaç durumdaki akraba olmayanlara yönelik malî bir ibadettir. Bu ikisi bağıştır geri dönmez, ecrini Allah verir. Karz-ı hasen ise Allah rızâsından başka bir menfaat beklenmeden verilen borçtur. Bu borç karşılığında borçludan menfaat beklenmez, yalnızca ödeme imkânına kavuştuğunda borcun aslını ödemesi istenir. Kutsî hadislerden öğrendiğimize göre Allah Teâlâ, nerede ve hangi davranışta rızâsı bulunuyorsa orada kendi bulunuyormuş gibi bir ifade kullanarak kullarını hayırlı işlere, güzel davranışlara, yardımlaşma ve dayanışmaya teşvik etmektedir. Bu cümleden olarak “hasta ziyaretini kendini ziyaret, aç bir kimseyi doyurmayı kendini doyurmak” olarak ifade buyurmuştur (Müslim, “Birr”). Burada da güzel borç vereni kendisine borç veren gibi kabul ederek yardım sever mümine şereflerin en büyüğünü bahşetmiş, onu dinî heyecanın doruğuna yükseltmiştir.”
Yine Allahü Teala kutsal kitabımız Kur’an-ı Kerim’de  “…Eğer namazı dosdoğru kılar, zekatı verir, peygamberlere inanır, onları desteklerseniz ve Allah’a güzel borç verirseniz (ihtiyacı olanları Allah rızası için borç verirseniz) andolsun ki sizin günahlarınızı örterim…” (el-Mâide, 5/12)
Yine ‘Karz-ı hasen’ ile ilgili başka bir ayette şöyle buyurmuştur: “Allah’a kim güzel bir ödünç takdiminde bulunursa, Allah karşılığını kat kat verir, ona cömertçe verilecek bir ecir de bardır” (el-Hadîd, 57/11)
Peygamber Efendimiz bir hadisi şerifinde “Sadakaya bir sevap varsa karzı hasene 18 kat sevap vardır” buyuruyor. Çünkü sadaka bir fakire vermek dolayısıyla o fakiri tam olarak bilmemeyi de gerektirebiliyor. Fakat karzı hasenede öyle değil. Karzı hasen ihtiyaç sebebiyle birisi dara düşmüş bizden yardım istiyor. Belirli bir süreliğine. Karzı hasen sayesinde Mümin kardeşine yardım oldukça sevap katlanarak devam ediyor. Yüce Allah ayeti kerimede, “Kim Allah’a bir karzı hasene verirse Allah onu kat kat mükafat verecektir” buyurmuştur.
Yine Peygamber Efendimiz’in (SAV) “Hastalarınızı sadaka ile tedavi edin” tavsiyesi, Allah rızası için yapılan infakın hastalıklara karşı tedavi edici etkiler barındırdığının göstergesidir. Kardeşinin maddî, manevî sıkıntısını gideren ve onun duasını alan kişilerin musibetlere karşı koruma altına alınacağı düşünülmektedir. (Beyhakî)
‘KARZ-I HASEN’İN TOPLUMSAL FAYDASIToplumsal koşullar günden güne değişmektedir. Toplum üyeleri arasındaki sosyal dayanışma duygusu ve olgusu İslam’ın tavsiye ettiği en önemli hususlardan biridir. Müslümanlar toplum olarak ve birey olarak ekonomik modellerini korumak ve sürdürmekle yükümlüdürler. Bu bakımdan bir tür gönüllü yardımlaşma olan karz-ı hasen gibi sosyal ve ekonomik kurumların işlevsel hale getirilmesi, çıkar bataklığına düşmemek için gereklidir.
Bu itibarla, faiz batağına saplanmamak için fahri bir yardımlaşma türü olan karz-ı hasen vb. sosyal ve ekonomik kurumlara işlerlik kazandırmak gerekir.
Karz-ı hasen kurumsallaşması ise daha da büyük toplumsal faydayı beraberinde getirecektir. Borç verenin borç alana ihtiyacını karşılaması yoluyla faiz işlemleri tehlikesi önlenir. Faize karşı bir tür koruyucu kalkan görevi yürütülmüş olur. Karz-ı hasen kurumlarının yaygınlaşması sonrasında faizli kredilere olan talepte düşüş yaşanır. Faiz oranlarındaki düşüş, faizli kredi kullanan kişi ve üreticilerin finansman maliyetlerini azaltacaktır. Bu da üretim maliyetlerini düşürecek ve maliyet kaynaklı enflasyonu azaltacaktır. Bu durum maliyet enflasyon oranında yavaşlama sağlar. Enflasyondaki yavaşlama faiz oranlarının düşmesine yol açacaktır. Sermaye sahipleri faiz geliri elde etmek yerine sermayelerini yatırım ve üretime yönlendirerek işsizlik ve eksik istihdam için yeni alanların açılmasını sağlayacaktır. Enflasyon oranındaki bir yavaşlama ulusal paranın değerinin düşmesini ise engelleyerek ‘Karz- hasen’ zincirleme faydalar silsilesini beraberinde getirecektir.

Yorum yapın